การแก้ปัญหาหัวฉีดตัน เส้นไม่ออก

บทความนี้จะแนะนำขั้นตอนการแก้ไขปัญหาหัวฉีดตัน (Clogged Nozzle) สำหรับเครื่องพิมพ์ 3 มิติ Bambu Lab A1 และ A1 Mini ซึ่งเป็นปัญหาที่ผู้ใช้สามารถพบเจอได้บ่อยครั้ง โดยเฉพาะเมื่อใช้เส้นพลาสติกหรือเส้น FIlament ที่ไม่ได้มาตรฐาน ปัญหาหัวฉีดตันจะทำให้เครื่องไม่สามารถฉีดเส้นพลาสติกออกมาได้ และมักจะแสดงข้อความแจ้งเตือนบนหน้าจอว่า “Failed to extrude the filament“

บทความนี้จะนำเสนอ 2 วิธีหลักในการแก้ไ ตั้งแต่วิธีที่ง่ายที่สุดไปจนถึงวิธีที่ซับซ้อนขึ้น เพื่อให้คุณสามารถกลับมาพิมพ์งานได้อย่างรวดเร็ว

ข้อความแจ้งเตือน“Failed to extrude the filament” บนหน้าจอเครื่อง

สิ่งที่คุณจะได้เรียนรู้

1. วิธีที่ 1: การใช้เข็มทะลวงหัวฉีด (Nozzle Cleaning Needle)
2. วิธีที่ 2: การทำ Cold Pull เพื่อดึงสิ่งอุดตันที่สะสมตามผนังและรูหัวฉีดออกมา
3. การถอดและทำความสะอาดหัวฉีด
4. เครื่องมือที่จำเป็นและข้อควรระวัง

เครื่องมือและอุปกรณ์

ก่อนเริ่มการแก้ไขปัญหา คุณควรเตรียมเครื่องมือและอุปกรณ์ต่อไปนี้

อุปกรณ์	คำอธิบาย
เข็มทะลวงหัวฉีด (Nozzle Cleaning Needle)	สำหรับทำความสะอาดปลายหัวฉีด
ประแจ L (Allen Key)	สำหรับถอดชิ้นส่วน
ไฟแช็ค หรือ ปืนเป่าลมร้อน	สำหรับให้ความร้อนแก่หัวฉีดเพื่อดึงเส้นที่ติดอยู่ออก
ถุงมือกันความร้อน	เพื่อความปลอดภัยขณะจับชิ้นส่วนที่ร้อน
เส้นพลาสติก PLA คุณภาพดี	สำหรับใช้ในการทำ Cold Pull
คีมตัด (Pliers/Cutter)	สำหรับตัดเส้นพลาสติก

วิธีที่ 1: การใช้เข็มทะลวงหัวฉีด

วิธีนี้เป็นขั้นตอนแรกที่ควรลองทำเมื่อพบปัญหาหัวฉีดตัน เนื่องจากทำได้ง่ายและรวดเร็วที่สุด

ข้อควรระวัง: หัวฉีดร้อนมาก ระวังอย่าให้มือโดนหัวฉีดโดยตรง

ขั้นตอนการทำความสะอาดด้วยเข็มทะลวง

นำเส้นพลาสติกออก: หากมีเส้นพลาสติกค้างอยู่ในระบบ ให้ตัดเส้นและดึงท่อนำเส้น (PTFE Tube) ออก จากนั้นดึงเส้นที่ค้างอยู่ออกมาจนหน้าจอแสดงว่าไม่มีเส้นพลาสติกแล้ว

ขยับหัวฉีด: ไปที่เมนู Control > XYZ บนหน้าจอเครื่องพิมพ์ แล้วขยับหัวฉีดมาในตำแหน่งที่ทำงานได้สะดวก และยกแกน Z ขึ้นเพื่อให้มีพื้นที่ทำงาน

ให้ความร้อนหัวฉีด: ไปที่เมนู Control อีกครั้ง และตั้งอุณหภูมิหัวฉีด (Nozzle Temperature) ไปที่ 250°C รอจนกว่าอุณหภูมิจะถึงค่าที่ตั้งไว้

ใช้เข็มทะลวง: เมื่อหัวฉีดร้อนแล้ว ให้ใช้เข็มทะลวงที่ให้มากับเครื่อง แยงเข้าไปที่ปลายหัวฉีดตรงๆ แล้วขยับขึ้นลงหลายๆ ครั้งเพื่อดันเศษพลาสติกที่อุดตันอยู่ออกมา ระหว่างทำอาจมีเศษพลาสติกเก่าๆ ไหลออกมา ตรงนี้ให้ระวังด้วย เพราะพลาสติกอาจจะเป็นหยดน้ำ อาจจะไหลมาโดนมือได้

ทดสอบ: หลังจากทะลวงหัวฉีดแล้ว ให้ลองโหลดเส้นพลาสติกเข้าไปใหม่ หากเส้นสามารถไหลออกมาได้ปกติ แสดงว่าปัญหาได้รับการแก้ไขแล้ว หากยังไม่ได้ผล ให้ไปที่วิธีถัดไป

วิธีที่ 2: การทำ Cold Pull

หากการใช้เข็มแหย่แล้วไม่ได้ผล แสดงว่าอาจมีสิ่งอุดตันขนาดใหญ่ติดอยู่ภายในหัวฉีด ซึ่งต้องใช้วิธี Cold Pull เพื่อดึงเศษสกปรกที่ค้างอยู่ออกมา

ขั้นตอนการทำ Cold Pull

ตรวจสอบการอุดตัน: ลองใช้มือดันเส้นพลาสติกเข้าไปในหัวฉีดที่ร้อนอยู่ (220-250°C) หากดันไม่เข้าเลย แสดงว่ามีการอุดตันในชุดหัวฉีด ไม่ใช่แค่ที่ปลาย

ถอดหัวฉีด: ลดอุณหภูมิหัวฉีดลงเหลือประมาณ 100°C จากนั้นใส่ถุงมือกันความร้อน แล้วถอดปลอกซิลิโคนและตัวล็อกเพื่อถอดชุดหัวฉีดออกมา ตรงนี้ให้ระวังว่า หัวฉีดยังคงมีความร้อนอยู่

ดึงสิ่งอุดตันออก: ใช้ไฟแช็คหรือปืนเป่าลมร้อนลนที่ตัวหัวฉีดที่ถอดออกมาเล็กน้อยเพื่อให้พลาสติกที่แข็งตัวอยู่ภายในอ่อนตัวลง จากนั้นใช้ประแจ Allen อันเล็กๆ หรือลวดโลหะขนาด 1.5 มิลลิเมตร แยงจากด้านบน แล้วรอให้เย็น จนประแจ หรือลวด เชื่อมติดกับเส้นพลาสติก แล้วรอจนเย็น จากนั้น ให้เอาไฟแช็คหรือปืนเป่าลมร้อน เป่าที่ปลายหัว เพื่อให้พลาสติกช่วงปลายละลาย แล้วเอามือดึงประแจออกมา

เอาไฟลนที่ประแจ L ตัวเล็ก

ดันประแจ L เข้าไปให้ลึกที่สุด จนดันไม่ได แล้วรอให้เย็น

ใช้ไฟแช็คลนหัวฉีดเพื่อดึงสิ่งอุดตันออก

ทำการดึงประแจ L ออกมา เพื่อที่จะเอาเส้นที่ค้างอยู่ด้านในออก

ประกอบหัวฉีดกลับและเริ่มทำ Cold Pull: ใส่หัวฉีดกลับเข้าไปที่เดิม ตั้งอุณหภูมิไปที่ 220°C (สำหรับ PLA) แล้วใช้เส้นPLA คุณภาพดีดันเข้าไปในหัวฉีดจนสุด และเห็นว่ามีเส้นพลาสติกไหลออกมาจากปลายหัวฉีด

ตั้งความร้อนหัวฉีดไปที่ 250 แล้วรอ จากนั้ยให้ใส่เส้นพลาสติก PLA ลงไปที่หัวฉีด

เอามือดันเส้น หรือจะสั่งให้เครื่องดันเส้นพลาสติกลงมา

ให้ดันหรือกดปุ่มดันจนกว่าจะเห็นเส้นไหลออกมาที่ปลายหัวฉีด

ลดอุณหภูมิ: ขณะที่ยังคงดันเส้นคาไว้ ให้ลดอุณหภูมิหัวฉีดลงมาที่ 100°C และคอยใช้มอเตอร์ดันเส้นเข้าไปเรื่อยๆ จนกระทั่งเส้นเริ่มแข็งตัวและดันต่อไม่ได้ ก็ไห้พอ แล้วรอจนกว่าตัวเลขที่หน้าจอ เป็น 100°C

ดึงเส้นออก: เมื่ออุณหภูมิลดลงถึงประมาณ 100°C ให้ทำการดึงเส้นพลาสติกออกมาตรงๆ อย่างรวดเร็วและแรงพอสมควร สิ่งอุดตันจะติดออกมากับปลายเส้นพลาสติกที่ดึงออกมา เวลาดึงให้กดตัวก้านที่อยู่ด้านข้าง เพื่อง้างชุดกดที่อยู่ด้านใน ให้คลายออก เพื่อที่จะได้ใช้มือหรือคีม ดึงเส้นขึ้นมาได้

ทำซ้ำและทดสอบ: อาจจะต้องทำ Cold Pull ซ้ำ 2-3 ครั้งจนกว่าปลายเส้นที่ดึงออกมาจะสะอาด ไม่มีเศษสีดำติดมา จากนั้นให้ทดลองโหลดเส้นตามปกติเพื่อตรวจสอบว่าปัญหาได้รับการแก้ไขแล้ว

อย่าดึงเส้นออกก่อนที่อุณหภูมิจะลดลงถึง 100°C เพราะถ้าดึงตอนร้อนเกินไป เส้นจะขาดและสิ่งอุดตันจะยังค้างอยู่ข้างใน

แนวทางการป้องกันไม่ให้เกิดซ้ำ

1. ใช้เส้นพลาสติกคุณภาพดี: เส้นราคาถูกจาก Shopee/Lazada บางยี่ห้ออาจมีคุณภาพต่ำและทำให้หัวฉีดตันได้ง่าย
2. ทำความสะอาดเป็นประจำ: ทำ Cold Pull ทุกครั้งที่เปลี่ยนประเภทเส้นพลาสติก โดยเฉพาะ ถ้าชอบสลับชนิดเส้นไปมา
3. ตรวจสอบอุณหภูมิ: ใช้อุณหภูมิที่เหมาะสมกับเส้นแต่ละประเภท
4. ซื้อหัวฉีดสำรอง: หากไม่อยากเสียเวลาแก้ปัญหา สามารถซื้อหัวฉีดใหม่มาเปลี่ยนได้